Fransa’da öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar, uzun ders saatleri ve okulların fiziki şartlarına tepki olarak liselerde başlayan öğrenci protestoları üçüncü haftasında devam ediyor. Başkent Paris’in yanı sıra Lyon, Marsilya, Nantes, Rennes, Strasbourg ve Bordeaux gibi kentlerde lise ve üniversite öğrencileri bir kez daha sokağa indi. Eğitim sendikaları ve bazı öğretmenlerin de destek verdiği gösterilerde yer yer polisle göstericiler arasında arbede yaşandı.
Fransa İçişleri Bakanlığı, ülke genelinde 161 bin 500 kişinin gösterilere katıldığını açıklarken, öğrenci ve sendika örgütleri katılımın 480 bine ulaştığını bildirdi. Protestolar nedeniyle 214 lisede eğitim verilemedi. Hükümet, geçen haftaki gösterilere 266 bin kişinin katıldığını açıklamıştı.
Paris’te Place d’Italie Meydanı’ndan Invalides yönüne düzenlenen ana yürüyüşte öğrenciler, eğitim sistemine daha fazla kaynak ayrılmasını ve polis müdahalelerinin sona ermesini istedi. Başkentte belediye binası ile Port-Royal Meydanı arasında daha küçük çaplı ikinci bir yürüyüş de düzenlendi. Bazı gösterici gruplarla güvenlik güçleri arasında gerginlik yaşandı.
İsveçli aktivis Thunberg’den protestolara destek
Protestolara destek verenler arasında İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg de yer aldı. Thunberg, Paris yakınlarındaki Saint-Denis kentinde bulunan Paul-Eluard Lisesi önündeki öğrenci eylemine katıldı. Fransız öğrencilerle gurur duyduğunu belirten Thunberg, “Geleceğimiz elimizden çalınıyor ve okullar ihtiyaç duydukları yatırımları alamıyor” dedi.
Gençlerin kendilerini ilgilendiren karar süreçlerine dahil edilmediğini belirten Thunberg, eğitime yeterli kaynak ayrılmamasının gençlere toplumda öncelik verilmediğini gösterdiğini söyledi. Mücadeleyi sürdüreceklerini vurgulayan aktivist, “Pes etmeyeceğiz” ifadelerini kullandı. Thunberg, Fransız polisinin genç göstericilere yönelik müdahalelerini de eleştirdi.
Eylem sırasında yaklaşık 20 avukat, öğrencileri muhtemel polis müdahalelerine karşı korumak amacıyla cübbeleriyle okul önünde bir araya geldi.
Sarı Yelekliler ve öğrencilerden ortak eylem çağrısı
Fransa’da Sarı Yelekliler hareketinden aktivistler ile öğrenci ve çeşitli toplumsal hareketlerin temsilcileri, 17 Ekim Cumartesi günü ortak gösteriler düzenlemek üzere çağrı yaptı. “Jaunes et jeunes, nos luttes se rencontrent” (Sarılar ve gençler, mücadelelerimiz buluşuyor) sloganıyla yayımlanan çağrıda, eğitim sistemindeki sorunlara yönelik protestoların hayat pahalılığına karşı mücadeleyle birleştirilmesi hedefleniyor.
Paris’te Bastille Meydanı’nda saat 14.00’te gösteri düzenlenmesi ve yürüyüşün Opera yönüne ilerlemesi planlanırken, Rennes’de de aynı saatte Cumhuriyet Meydanı’nda buluşma çağrısı yapıldı. Öğrenciler, öğretmenler, işçiler, çiftçiler ve emekliler de eylemlere davet edildi.
Sarı Yelekliler hareketinden bazı grupların da destek verdiği 17 Ekim gösterileri, eylül ayından bu yana devam eden lise protestolarında yeni bir aşama olarak değerlendiriliyor. Öğrenci örgütleri, eğitim sistemine yönelik tepkileri hayat pahalılığı ve sosyal adalet talepleriyle birleştirerek farklı toplumsal kesimleri ortak bir mücadelede buluşturmayı hedefliyor. Paris başta olmak üzere ülkenin farklı kentlerinde yapılması planlanan gösterilerle protestoların daha geniş bir katılıma ulaşması amaçlanıyor.
Protestolarda bugüne kadar 147 eğitim çalışanı yaralandı
Fransa Eğitim Bakanlığı, protestoların başlangıcından bu yana 147 eğitim çalışanının yaralandığını açıkladı. Bakanlık, 13 Ekim’de ülke genelinde 214 lisenin kapalı kaldığını bildirdi. Bir önceki büyük eylem gününde bu sayının 800 olduğu belirtilirken, hükümet protestolara katılımın azalmaya başladığını savundu.
Yükseköğretim Bakanlığı, üniversitelerin yaklaşık yüzde 35’inde eğitim faaliyetlerinin aksadığını duyurdu. Öğrenci örgütü Union étudiante ise ülkedeki yaklaşık 70 üniversitenin yüzde 90’ının kapalı olduğunu veya girişlerinin engellendiğini öne sürdü.
Protestolarda 110’dan fazla lise zarar gördü
Paris ve çevresini kapsayan İle-de-France Bölge Yönetimi, protestoların başlangıcından bu yana 110’dan fazla lisenin zarar gördüğünü açıkladı. Maddi zararın 8,5 milyon euroya ulaştığını bildiren Yönetim, okullara zarar verenler hakkında açılacak davalara müdahil olacağını ve reşit olmayan faillerin ailelerinin hukuki sorumluluklarının da gündeme getirileceğini duyurdu.
Fransa’da 8 Ekim’den bu yana 6 bin 877 kişi gözaltına alındı
Fransa Adalet Bakanlığı’nın 9 Ekim’de yayımladığı verilere göre, protestolarda 8 Ekim’e kadar 6 bin 877 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların 5 bin 890’ının reşit olmadığı belirtilirken, 2 bin 376 kişi hakkında adli işlem başlatıldığı, 6’sı çocuk 21 kişi hakkında ise tutuklu yargılama kararı verildiği açıklandı.
Polis müdahalesine 36 soruşturma
Polis müdahaleleri de tartışma konusu olmaya devam etti. Önceki gösterilerde bir öğrencinin elini, başka bir öğrencinin ise gözünü kaybetmesi üzerine güvenlik güçlerinin kullandığı müdahale araçları yeniden gündeme geldi. Ulusal Polis Genel Müfettişliği (IGPN) tarafından protestoların başlangıcından bu yana göstericilere yönelik polis müdahaleleriyle ilgili 36 soruşturma açıldığı bildirildi.
Hükümetin önlemleri öğrencileri ikna etmedi
Öğrenciler, öğretmen eksikliğinin giderilmesini, okul binalarının yenilenmesini, ders programlarının hafifletilmesini ve üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup’un kaldırılmasını talep ediyor. Lise Öğrencileri Sendikası (USL), eğitim sistemindeki sorunların çözümü için 10 milyar euroluk acil kaynak ayrılmasını istiyor.
Fransa Eğitim Bakanı Edouard Geffray, öğretmen eksikliğinin yoğun yaşandığı okullara 3 bin yedek öğretmen gönderileceğini ve eğitim bütçesinin 1 milyar euro artırılacağını açıkladı. Başbakan Sebastien Lecornu ise öğrencilerle yürütülen danışma sürecinde ortaya çıkan bazı önerilerin 2027 bütçe tasarısına dahil edilmesi için çalışma yapılacağını bildirdi.
Ülkenin önde gelen veli federasyonlarından FCPE de öğrencilere destek vererek eğitim sistemindeki sorunların yıllardır dile getirildiğini ancak yeterince dikkate alınmadığını savundu.
Öğrenci örgütleri ise hükümetin açıkladığı önlemleri yetersiz bularak talepleri karşılanana kadar protestoları sürdüreceklerini duyurdu.
