Haber: Berfin BAYIR
(TBMM) – Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, TBMM Avrupa Birliği Uyum Komisyonu’nda yaptığı değerlendirmede, “Terörsüz Türkiye” sürecinde ortaya çıkacak kapasitenin Türkiye-AB ilişkilerinde farklı bir tablo ortaya koyacağını söyleyerek bağlantı yollarına dikkati çekti. Doğu illerinden örnek veren Bozay, “Buralarda öyle büyük bir kapasite var ki, biz onu kullandığımız zaman Avrupa Birliği de bize karşı çok daha farklı bir yaklaşıma başlayacaktır” dedi.
TBMM Avrupa Birliği Uyum Komisyonu, AK Parti Van Milletvekili Burhan Kayatürk başkanlığında toplandı. Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, komisyon toplantısında milletvekillerinin soru ve eleştirilerini yanıtladı.
Bozay, Avrupa Birliği’nin (AB) stratejik otonomi yaklaşımına ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye’nin Birlik açısından önemine dikkati çekerek, “Türkiye gibi ülkeleri almazlarsa, stratejik otonomi kavramı Ukrayna’yı da alamazsa bu stratejik otonomi büyük bir çöküş içerisinde son bulacaktır” dedi.
“TEK PAZARA KATILIM TÜRKİYE İÇİN ÖNEMLİ”
AB Komisyonu tarafından hazırlanan ve aday ülkelerin tek pazara üye olmadan tedrici katılımını öngören düzenlemeye değinen Bozay, bunun daha çok Arnavutluk ve Karadağ için geçerli olduğunu belirtti. Bozay, Türkiye açısından ise tek pazarın özellikle otomotiv sanayisi bakımından önem taşıdığını ifade ederek “Bizim bu tek pazar kısmı otomotiv sanayisi için hakikaten önemli. Yani bizim burada sektörümüzün bir turnusol kağıdı olacak; bu Avrupa Birliği ilişkilerinin nasıl gelişeceğine bakacağız, göreceğiz” diye konuştu.
Düzenlemenin bir oyalama taktiğine dönüşebileceğini savunan Bozay, “Yani ‘Ben sizi aldım, işte biraz alacağım üye olarak’ Çünkü daha bu parlamentoya ve diğer yerlere geldiğimizde nelerle karşılaşacağız? İçeride aşırı sağ bir taraftan bu ‘remigration’ (yeniden gönderme) düşünülürken, bir taraftan yeni göçmen almayı da düşünüyorlar” ifadelerini kullandı.
Arnavutluk ve Karadağ’ın üyelik süreçlerine de değinen Bozay, Karadağ’ın 685 bin nüfuslu olduğunu belirterek, bu ülkenin üyeliğinin Sırbistan ve Rusya’nın etkisi bakımından da değerlendirildiğini söyledi.
Türkiye’nin 86 milyon nüfusuyla AB’ye katılması durumunda bütün sistemi değiştirebilecek bir ülke olduğunu ifade eden Bozay, Enrico Letta’nın tek pazar üzerine hazırladığı raporun da bu tartışmalar kapsamında gündemde olduğunu belirterek “Kendi görmemizde bana dediği şu, tabii ki önümüzde büyük bir süreç var; eski Cumhurbaşkanımız Turgut Özal’ın vampir benzetmesine örnek vererek söylediği gibi, ‘Sizi almazsa tek pazara, çok sıkıntı çekeriz’ dedi. Sayın Arınç’ın o stratejik otonomi kavramıyla da bu birleşiyor” diye konuştu.
“STRATEJİK OTONOMİ AVRUPA BİRLİĞİ’NİN HAYALİYDİ”
Stratejik otonomi kavramının Avrupa Birliği açısından tarihsel önemine değinen Bozay, kavramı ilk kullanan kişinin Charles de Gaulle olduğunu söyledi.
Avrupa’nın İkinci Dünya Savaşı sonrasında stratejik otonomiyi hedeflediğini ancak bu hedefi ertelediğini belirten Bozay, Avrupa’nın kendi kapasitesini geliştirmek yerine ABD’ye bağımlı hale geldiğini belirterek “Almanya’nın güvenliğini Amerikalılar sağlıyor; onları çektiği anda ne olacak? Askeri teçhizat da yok, korkunç bir durum” dedi.
Avrupa Birliği’nin kendisini dış dünyadan soyutlayarak stratejik otonomi sağlamaya çalışmasının mümkün olmadığını belirten Bozay, yeşil dönüşüm, dijitalleşme ve değerli madenler üzerinden yürütülen politikaların da bu yaklaşımın bir parçası olduğunu ifade etti. Bozay, “Avrupa Birliği diyor ki,’Ben kimseyi almayayım, hiç kimse benimle bütünleşmesin, sayımı artırmayayım.’ Ama öbür taraftan yeşil dönüşüm, doğanın finansallaştırılması ve dijitalleşmeyle bütün her şeyi ben kendimde toplayayım, değerli madenleri de ben alayım, ondan sonra ürettiğim arabalarımı satayım ama başkasının arabasını almayayım. E böyle bir dünya yok” diye konuştu.
“STRATEJİK OTONOMİ KENDİNİ HAPSETMEYE DÖNÜŞEBİLİR”
Stratejik otonomi yaklaşımının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bozay, Avrupa’nın Afrika’daki gelişmelerden kendisini soyutlayamayacağını söyledi.
Bozay, iklim değişikliği, Sahel bölgesindeki gelişmeler ve Libya’daki durumun göç hareketlerine yol açabileceğine dikkati çekerek “Şimdi siz Afrika’da olanlardan kendinizi soyutlayarak, ‘Orta Çağ’daki gibi kale kurayım, benim otonomim olsun, kimse de buralara gelmesin’ dediğinizde; iklim değişikliğiyle, Sahel’de meydana gelen gelişmeyle veya Libya’daki durumla dünya kadar göçmen sizin üzerinize gelebilir” ifadelerini kullandı.
Avrupa’da aşırı sağın yükselişine de değinen Bozay, özellikle Almanya’daki gelişmelerin bütün Avrupa’yı etkileyebileceğini belirtti. Almanya’daki gelişmelerin önemini vurgulayan Bozay, Türkiye’nin eyalet düzeyinde diplomatik ilişkilerini de geliştirdiğini kaydetti.
Bozay, Kuzey Ren-Vestfalya ve Hessen eyaletleriyle ilişkilerin yanı sıra bu bölgelerdeki parlamentolarla kurulan ilişkilerin ve Türkiye vatandaşlarının durumunun da önem taşıdığını ifade etti.
“TERÖRSÜZ TÜRKİYE, AB İLİŞKİLERİNDE FARKLI BİR TABLO ORTAYA KOYACAK”
Türkiye-AB ilişkilerinin yeni bir döneme girdiğini belirten Bozay, Türkiye’nin uluslararası alanda yükselen profilinin bu ilişkiler açısından önem taşıdığını söyleyerek “Büyük bir değişim dönemi, her şey çok hızlı akıyor. Ama benim gördüğüm, AB ile ilişkilerin dışında Türkiye’nin profilinin yükseldiği bir alan oluruz” dedi.
“Terörsüz Türkiye” sürecinin Türkiye’nin kapasitesini ortaya çıkaracağını ifade eden Bozay, bunun Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir tablo oluşturacağını belirtti.
Bozay, Türkiye’nin coğrafi konumuna ve bağlantı yollarına dikkati çekerek “Bizim bu anlattığımız stratejik otonomi diyecek ki: ‘Ya burada bütün bağlantı yollarının geldiği Antep’in, Diyarbakır’ın olduğu, yukarıda Kars’ın, Van’ın bağlandığı olduğu…’ Buralarda öyle büyük bir kapasite var ki, biz onu kullandığımız zaman Avrupa Birliği de bize karşı çok daha farklı bir yaklaşıma başlayacaktır” diye konuştu.
