ABD Başkanı Donald Trump‘ın İran‘a yönelik saldırıları yeniden başlatma kararı alması durumunda ABD ordusu kullanılabilecek yeni saldırı planları hazırlıyor. CNN’e konuşan ABD’li yetkililere göre planlar, ABD’nin en güçlü nükleer olmayan bombası GBU-43/B MOAB‘ın (Massive Ordnance Air Blast) İran’ın enerji altyapısına ve nükleer tesislerine karşı kullanılmasını da içeriyor. ABD’nin “tüm bombaların anası” olarak adlandırılan bu mühimmatı şimdiye kadar sadece bir kez kullandığı biliniyor.
CNN’in haberine göre Trump, İran’a yönelik saldırı planlarının genişletilmesi talimatını verdi. Seçenekler arasında İran’ın enerji altyapısının önemli bir bölümünün hedef alınması da bulunuyor.
Diğer yandan ABD’nin İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatma kararı alıp almayacağı belirsizliğini koruyor. Trump, ara seçimlerden önce yeni saldırılar düzenlemeyeceğini kamuoyuna açıklamış olsa da yönetim içindeki bazı isimler bu açıklamanın kesin bir karar olup olmadığından emin değil. Danışmanların, seçimlerden önce veya sonra yeni bir askeri harekat başlatılması ihtimalini değerlendirdiği belirtiliyor.
MOAB bombası nedir, ne kadar güçlü?
GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb olarak adlandırılan MOAB, ABD’nin en güçlü nükleer olmayan bombası olarak biliniyor. Kamuoyunda “tüm bombaların anası” şeklinde anılan mühimmat, yaklaşık 21.600 pound, yani 9,8 ton ağırlığında.
MOAB, yere çarptıktan sonra patlayan klasik bombalardan farklı olarak, hedefe ulaşmadan önce havada infilak edecek şekilde tasarlandı. Bu sayede patlamanın etkisi geniş bir alana yayılıyor ve çevredeki hedefler üzerinde güçlü bir etki oluşturuluyor.
Bombanın temel kullanım amacı, geniş alanlardaki birlikleri, askeri teçhizatı ve yüzeydeki güçlendirilmiş yapıları etkisiz hale getirmek. Bombanın zaman içinde kullanım senaryoları, mağara ve tünel gibi daha yumuşak yüzeylerin altındaki hedefleri de kapsayacak şekilde genişletildi.
MOAB yer altındaki nükleer tesisleri imha edebilir mi?
ABD ordusunun İran’a yönelik saldırı planlarında MOAB’ın da değerlendirilmesinin nedenlerinden biri, yer altındaki nükleer tesisler. Ancak askeri planlamalar hakkında bilgi sahibi kaynaklar, bombanın bu tür hedeflere karşı ne kadar etkili olabileceği konusunda şüpheler bulunduğunu belirtiyor.
Özellikle İran’daki Pickaxe Mountain (Kazma Dağı) bölgesinde bulunan ve nükleer programla bağlantılı olduğu düşünülen tesisler, olası hedefler arasında gösteriliyor. ABD ve İsrail’in değerlendirmelerine göre İran, nükleer programına ait bazı bileşenleri bu bölgede depolamış olabilir.
MOAB, geniş bir alanda yıkım oluşturmak üzere tasarlandı ancak derin yer altı hedeflerini delerek imha etmek için geliştirilmedi. Kaynaklara göre GPS destekli bomba, yaklaşık dokuz şehir bloğuna karşılık gelen bir alanda yıkıcı etki oluşturabiliyor. Buna karşın, granit katmanlarıyla güçlendirildiği düşünülen Pickaxe Mountain gibi tesislere yeterince derine nüfuz edemeyebilir.
ABD, MOAB’ı daha önce yalnızca bir kez kullandı
MOAB, Irak Savaşı döneminde geliştirildi. 2003’teki son test aşamalarında ABD’li askeri yetkililer, bombanın öncelikli amaçlarından birinin psikolojik operasyonlar yürütmek olduğunu belirtmişti. Devasa bir patlamanın, Irak askerlerinin moralini bozarak teslim olmalarını sağlaması veya çatışmaya girmelerini engellemesi hedefleniyordu.
Bomba, ilk kez 2017 yılında Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde kullanıldı. ABD ordusu, Afganistan’da IŞİD’in saldırılar düzenlemek için kullandığı güçlendirilmiş yer altı tünellerini hedef aldı. Afgan yetkililer saldırıda 36 IŞİD mensubunun öldürüldüğünü bildirdi.
ABD ve Afgan yetkililerin o dönemde verdiği bilgilere göre patlama, üç yer altı tünelinin yanı sıra silah ve mühimmatları da imha etti. Saldırıda sivil kayıp yaşanmadığı açıklandı.
