Çölün ortasında, arkasında silahlı savaşçıların bulunduÄŸu bir kamyonetle, süratli bir yolculuk yaptık.Yemen’in hükümet yanlısı güçleriyle birlikte ilerlerken, Umman Denizi’ni ve uzaktaki daÄŸların zirvelerini ara ara görüyorduk. Bize söylendiÄŸine göre, Husi milisleri birkaç gün önce bu bölgeden çıkarılmıştı.Uçsuz bucaksız çöllerde, savaÅŸ alanındaki ilerleme daha zor anlaşılıyor. Ancak Lahic vilayetindeki Åžaab-el-Cin’de bulunan askerler, bize yeni kum torbalarıyla güçlendirilmiÅŸ hatları, kumdaki yeni mevzilerini gösterdiler.Ãœniformalı ve sakallı komutan Tevfik El Habun, “Åžiddetli çatışmalar yaÅŸandı. Keskin niÅŸancıları, topçu birlikleri ve balistik füze fırlatıcıları var” diyor. OrtadoÄŸu’nun en ücra köşelerinde, küresel etkilere sahip bir savaÅŸ devam ediyor. Yemen’deki iç savaÅŸ artık görmezden gelinemez bir hal aldı. Bu savaÅŸ, Tahran’dan Riyad’a dek uzanan geniÅŸ kapsamlı çatışmanın bir parçası. Bu hafta sonu Riyad’daki uluslararası havaalanına füzeler isabet etti. Küresel denizcilik adına zaten bir tehdit oluÅŸturan Yemen’deki Husiler, Suudi Arabistan için de giderek büyüyen bir mesele haline geliyor. Suudi Arabistan’ın bölgesel rakibi Ä°ran’a ise koz veriyorlar.Tevfik El Habun, ayaklarının dibinde duran bazısı metal parçaları gösteriyor ve bunların düşürülen bir Husi insansız hava aracının parçaları olduÄŸunu, içinde de C4 patlayıcı bulunduÄŸunu söylüyor.Komutan El Habun, güney kuvvetlerinden. Onun baÄŸlı olduÄŸu güç, uluslararası alanda tanınan ve Suudi Arabistan tarafından desteklenen Yemen hükümeti saflarında çatışıyor. Çok ama çok gevÅŸek bir savaşçı güçler koalisyonu bu.Husi milisleri 2014’te baÅŸkent Sanaa’ya girerek hükümeti devirdi. Bir yıl sonra Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap ülkelerinden oluÅŸan bir koalisyon Yemen’deki duruma müdahale etti. Yıllar süren yıkıcı hava saldırılarına raÄŸmen Husileri etkisiz hale getirme giriÅŸimleri sonuç vermedi.
Tevfik El Habun isimli komutan, bize, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne baÄŸlayan stratejik deniz koridoru Babülmendep’e hakim bir tepede yaklaşık 500 Husi savaşçısının olduÄŸunu söylüyor.Petrol ihracatı için hayati önem taşıyan bu dar su yolu, seyahatimiz sırasında görüş alanımızın hemen dışındaydı.Husiler, Eylül ayında yıldırım hızıyla ilerleyerek bölgeyi ele geçirdi. El Habun, hükümet yanlısı güçlerin bölgenin yaklaşık % 85’ini geri aldığını iddia ediyor. (Yerel kaynaklarımızın arktardığına göre Husiler diÄŸer bölgelerde toprak kaybettiklerini reddediyor ama buradaki kayıp iddialarına karşı çıkmıyor.) Yemen’de hükümet güçleri kontrolü yeniden ele geçirene kadar, küresel petrol arzı ve fiyatları üzerinde baskı devam edecek.Bu seyahati yaptığımız gün ÅŸiddetli çatışmalar yaÅŸandığını sonradan öğrendik. BeÅŸ askeri aracın Husi milisleri tarafından yerleÅŸtirilen el yapımı patlayıcılara çarptığını öğrendik.Kaç savaşçının öldüğü veya yaralandığı henüz belli deÄŸil.Krallık’ta güvenlik duygusu sarsıldıUluslararası enerji piyasalarında tedirginlik devam ederken, son çatışmalardan kaçan Yemenliler yorgunlar ve açlık tehdidiyle de karşı karşıyalar.Uluslararası Göç Örgütü’ne göre, Eylül ayının ilk günlerinde baÅŸlayan çatışmaların tırmanmasından bu yana yaklaşık 200 bin kiÅŸi evlerinden oldu. Tüm bunlar Arap dünyasının en yoksul ülkesinde yaÅŸanıyor.Bölgeden ayrılırken, cılız aÄŸaçların altında sığınak arayan ailelerin oluÅŸturduÄŸu bir acı tablosuyla karşılaÅŸtık. Kadınlar ve çocuklardan oluÅŸan bir grubun içinde, yerde oturmuÅŸ haldeki zayıf ve yaÅŸlı AyÅŸe ile karşılaÅŸtık.Husilerin insansız hava araçlarıyla düzenlediÄŸi saldırıların hedefi Kahbub DaÄŸları’ndaki evinden kaçtığını anlatıyor.”30 gündür buradayız” diyor. “Hiç hayvanım yok, param yok, suyum yok, yiyeceÄŸim yok, hatta battaniyem bile yok. Sadece üzerimizdeki kıyafetlerle kaçmak zorunda kaldık” diye devam ediyor.Hafta sonu Riyad’daki uluslararası havaalanında kaçmak zorunda kalanlar da Suudi sivillerdi. On yıldan fazla süredir Suudi topraklarında yaÅŸanan bu en kanlı saldırı bölgede ÅŸok dalgaları yarattı ve Krallık’taki güvenlik duygusunu derinden sarstı.Ancak Yemen’in liman kenti Aden’deki ameliyathanelerde jeopolitik olaylar çok uzaktaymış gibi görünüyor. Hastaneler aşırı dolu ve doktorlar cephelerden gelen yaralı hükümet savaşçılarını tedavi etmek için gece gündüz çalışıyor.
Tek bir günde 51 yaralının getirildiÄŸi bir askeri hastaneyi ziyaret ettik. ÇoÄŸunun kurÅŸun yarası vardı ve bazılarının uzuvlarının kesilmesi gerekiyordu.Kalabalık bir koÄŸuÅŸta, bir Husi savaşçısı diÄŸer taraftan savaşçılarla yan yana yatıyordu. Doktorlar aralarında hiçbir ayrım yapmadıklarını söylüyor. Dr. Bassam Hazar, “Nereden geldiÄŸi, geçmiÅŸi veya dini umurumda deÄŸil. O bir insan, bu yüzden ona insan gibi davranmalıyım” diyor.
SavaÅŸ bitse bile, bazıları yaÅŸananları asla geride bırakamayacak. Bir adam yatağında sessizce oturuyordu, sol kolunun kesik yerine beyaz bir bandaj sarılıydı ve başının üzerinde dikiÅŸler vardı.DiÄŸerleri ise mücadele ruhlarını kaybetmemiÅŸ durumda. Çok sayıdaki kırığına raÄŸmen gülümseyen Ahmed Ali Mahmud gibi.”Tamamen iyileÅŸmeyi beklemiyorum” diyor. “Sadece ayakta durabilmek istiyorum. SavaÅŸa geri dönmenin dini ve ulusal bir görev olduÄŸunu düşünüyorum. Husiler ülkeyi mahvetti. Zaferle birlikte bu kırıkları bile hissetmeyeceÄŸim.”
Yan koÄŸuÅŸta, Yemen iç savaşının baÅŸlamasından sadece bir yıl önce dünyaya gelen 12 yaşındaki, kahverengi saçlı Ali yatıyor. Ali, sokakta yürürken bir insansız hava aracı saldırısında yaralandı ve zorlu bir ameliyat geçirecek.Hastanın baÅŸucunda duran Dr. Amr Reyad Assaqaf, “OmuriliÄŸinin yakınında ÅŸarapnel parçaları var” diyor: “Operasyon kolay olmayacak ama Allah’ın izniyle personelimiz bunun üstesinden gelecek.”Ali’nin sessiz ve nazik biri olduÄŸunu söylüyor. “BaÅŸlangıçta moralsizdi ama ona oyuncaklar verdik ve ruh hali yavaÅŸ yavaÅŸ düzeliyor” diyor.
Peki, savaÅŸ Ali’nin yetiÅŸkinliÄŸinde de sürecek mi?2022’deki ateÅŸkesle birkaç yıl süren bir sukünet dönemi gelmiÅŸti. Fakat Husiler, geçen hafta sonu gösterdikleri gibi artık daha güçlü bir düşman. Yemen nüfusunun büyük çoÄŸunluÄŸunu zaten kontrol ediyorlar. Yeni bir arabuluculuk giriÅŸimi olursa, ki bu konuda bazı söylentiler var, zorlu bir pazarlık yapabilirler.Hastanede, bir sonraki yaralı dalgasına hazırlanırken, Doktor Bassam Hazar bir deÄŸiÅŸiklik umsa da bunun yakın gelecekte olmasını beklemiyor. “SavaÅŸ belki haberler için iyi ama insanlar için korkunç” diyor: “OÄŸullar babalarını, anneler de oÄŸullarını kaybediyor. Barışa ihtiyacımız var.”Katkıda bulunanlar: Wietske Burema, Rawa Gorgorh, Lee Durant ve Suaad El SalahiOrijinali Ä°ngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .
