Haber: Berfin BAYIR
(TBMM) – Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, TBMM Avrupa Birliği Uyum Komisyonu’nda yaptığı bilgilendirmede, vize süreçlerinin kolaylaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü, ekim ve kasım aylarında ABD’li yetkililerle de Türk vatandaşlarının seyahatlerini kolaylaştıracak yöntemler üzerinde duracaklarını bildirdi. AB’nin bir yandan küresel ölçekte açılım yapmaya çalışırken diğer yandan korumacı politikalara yöneldiğini söyleyen Bozay, “Türkiye’ye, bizim kapasitemize olan ihtiyaçları var ama bir yandan da bazı mesafeleri koyuyor” diye konuştu.
TBMM Avrupa Birliği Uyum Komisyonu, AK Parti Van Milletvekili Burhan Kayatürk başkanlığında toplandı. Geçirdiği trafik kazası nedeniyle hastanede bulunan MHP Milletvekili Zuhal Karakoç’un durumunun iyi olduğunu söyleyen Kayatürk, “Ameliyattan sonra tedavisi Ankara’da devam etmekte. En yakın zamanda aramızda olur diye temenni ediyor ve geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz” dedi.
Komisyon üyeliklerinde ve başkan vekilliklerinde değişiklikler olduğunu belirten Kayatürk, yeni gelen üyelere başarılar dileyerek, “Malumunuz olduğu üzere komisyonumuzun üyeliklerinde çekilmeler oldu. Aynı zamanda başkan vekilliklerimizden de bir çekilme oldu. Bu nedenle yeni gelen üye arkadaşlarımızı tebrik ediyorum, hayırlı olsun diyorum. Bugün aynı zamanda başkan vekili seçimi yapacağız. Bununla birlikte verimli çalışmalar yapacağımıza inanıyoruz” diye konuştu.
BAŞKAN VEKİLLİĞİ İÇİN YENİ PARTİ ÖNERİSİ
Avrupa Birliği Uyum Komisyonu Kanunu’nun ikinci maddesi uyarınca komisyon başkanlık divanının bir başkan, iki başkan vekili, bir sözcü ve bir katip olmak üzere beş kişiden oluştuğunu hatırlatan Kayatürk, görev dağılımında siyasi parti gruplarının temsil oranlarının dikkate alındığını söyledi.
Kayatürk, CHP’den istifa eden milletvekillerinin YENİ Parti’ye katılmasıyla hem Meclis’te hem de komisyonda siyasi parti gruplarının temsil oranlarının değiştiğini belirtti. Daha önce CHP adına komisyon başkan vekilliği görevini yürüten Yüksel Taşkın’ın partisinden ve görevinden istifa etmesiyle bir başkan vekilliğinin boşaldığını ifade eden Kayatürk, “Komisyonumuzun teamüllerine göre başkan vekillikleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde en yüksek temsil oranına sahip iki partiye verilmektedir. Yeni oluşan oran dengesine göre boş başkan vekilliği için ikinci en yüksek temsil oranına sahip olan YENİ Parti’den bir üye arkadaşımızı seçmemizin uygun olacağını düşünüyoruz” dedi.
YÜKSEL TAŞKIN SEÇİLDİ
Başkan vekilliği seçiminin mevzuat gereği gizli oyla yapılacağını belirten Kayatürk, Avrupa Birliği Uyum Komisyonu Başkanlık Divanı’ndaki başkan vekilliği görevi için İzmir Milletvekili Yüksel Taşkın aday gösterildiğini söyledi. Seçim sonucunda Yüksel Taşkın, yeniden başkan vekilliği görevine seçildi.
BOZAY: “AB BİR YANDAN KÜRESEL GEÇİT OLARAK AÇILMAYA, BİR YANDAN DA KENDİNİ KAPAMAYA ÇALIŞIYOR“
Seçimin ardından Kayatürk, Dışişleri Bakanı Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay’a komisyonu bilgilendirmek için söz verdi. Konuşmasının başında komisyon üyelerini selamlayarak seçimlerin hayırlı olmasını, MHP Milletvekili Zuhal Karakoç’a da acil şifalar dileyen Bozay, komisyonla her yıl gerçekleştirdikleri istişare toplantılarında üyelerin yönlendirme ve değerlendirmelerinin kendileri için önemli olduğunu söyledi.
Mevcut küresel konjonktürde Avrupa Birliği’nin birçok sınamayla karşı karşıya olduğunu belirten Bozay, Ukrayna Savaşı, ABD’nin Avrupa’ya yaklaşımı, Çin’in ticaret alanındaki adımları ve ticaret savaşlarının kızışmasının bu sınamalar arasında yer aldığını ifade etti.
Bozay, Avrupa Birliği’nin karşı karşıya olduğu gelişmeleri şöyle anlattı:
“ABD’nin uluslararası ticarette korumacı yaklaşımı karşısında Avrupa Birliği’nin de korumacı bir yaklaşıma girmesi, Ukrayna’da Rusya ile savaşın devamı, önümüzdeki sıkıntılar, Körfez’de, Kızıldeniz’deki enerji dolaşım yollarının güvenliği, krizler; Avrupa Birliği’nin ve ABD’nin karşılaştığı birçok faktör var. İçeride savunma, enerji ve ticaret gibi birçok alanda dışa bağımlılık, büyümenin ve nüfus artışının yavaşlaması dolayısıyla bazı akımların yükseldiğini görüyoruz.”
Avrupa Birliği’nin bu gelişmeler karşısında daha etkin bir dış politika izlemeye, uluslararası ortaklıklarını çeşitlendirmeye ve bağımlılıklarını azaltmaya yöneldiğini belirten Bozay, savunma alanında stratejik özerklik kavramının geliştirildiğini ve genişleme sürecinde yeni düzenlemelere gidildiğini kaydetti.
Avrupa Birliği’nin bir yandan küresel ölçekte bağlantısallığını artırmaya çalışırken diğer yandan korumacı politikalara yöneldiğini ifade eden Bozay, Türkiye’nin bu süreçteki konumuna dikkati çekerek “Burada tabii Türkiye’ye, bizim kapasitemize olan ihtiyaçları var ama bir yandan da bazı mesafeleri koyuyor. Biz bu çalışmalar içinde, bu sınamalar içinde bir de böyle bir girişim mekanizması enflasyonu başladı Avrupa Birliği’nde” diye konuştu.
Avrupa Birliği’nin bir taraftan mevcut mekanizmaları sadeleştirmeye çalıştığını, diğer taraftan tek pazara doğru ilerlerken yeni düzenlemeler üzerinde durduğunu belirten Bozay, sanayi hızlandırma yasası ve Avrupa malı yaklaşımı kapsamında yürütülen çalışmaların Türkiye’yi doğrudan ilgilendirdiğini söyledi.
Ukrayna’daki savaşın yol açtığı jeopolitik sarsıntıların ve transit hatlardaki sorunların yanı sıra Avrupa Birliği’nin Çin ile rekabetten kaynaklanan ekonomik baskıyla da karşı karşıya olduğunu belirten Bozay, Türkiye’nin bu gelişmelerin ortasında bulunduğunu ifade etti.
TÜRKİYE-AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNDE ÜST DÜZEY TEMASLAR
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerde son iki-üç yılda ilerleme kaydedilmeye başlandığını belirten Bozay, üst düzey temasların artırıldığını söyledi.
NATO Zirvesi vesilesiyle Cumhurbaşkanı’nın Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile çalışma yemeğinde bir araya geldiğini hatırlatan Bozay, görüşmede Türkiye’nin beklentilerinin aktarıldığını belirterek “Burada özellikle Türkiye’nin Avrupa’nın savunmasında, güvenliğinde sadece bir silah güvenliği değil, ekonomik güvenliğindeki önemini vurguladık” dedi.
2019’daki krizlerin ardından Avrupa Yatırım Bankası’nın Türkiye’ye yönelik faaliyetlerinin durduğunu anımsatan Bozay, bankanın yeniden Türkiye’ye dönmesini olumlu gelişmelerden biri olarak değerlendirdi. Göç, güvenlik, bilim, araştırma, teknoloji, ticaret ve sektörel konularda yüksek düzeyli toplantılar ve diyalog mekanizmaları bulunduğunu belirten Bozay, bakan düzeyindeki toplantıların gelecek yıl yapılacağını söyledi. Tek Avrupa Ödeme Alanı (SEPA) konusunda da çalışmaların sürdüğünü ifade eden Bozay, bu alandaki başvuru mekanizmasının gönderildiğini kaydetti.
GÜMRÜK BİRLİĞİ’NİN MODERNİZASYONU BEKLENTİSİ
Türkiye’nin Avrupa Birliği’nden beklentilerine de değinen Bozay, Avrupa Yatırım Bankası’nın faaliyetlerinin artırılması, diyalog mekanizmalarının işletilmesi, Türkiye Yatırım Platformu’nun işler hale getirilmesi ve Gümrük Birliği’nin modernizasyonunun öncelikleri arasında bulunduğunu söyledi.
Bozay, “Bizim Avrupa’dan beklentilerimiz biraz daha bu Avrupa Yatırım Bankası’nın faaliyetlerini artırması, diyalogları yapmamız, Türkiye Yatırım Platformu’nun işler hale getirilmesi, Gümrük Birliği’nin modernizasyonu, fakat bunun güncellenmesi” ifadelerini kullandı.
Avrupa malı ve ABD’de üretilmiş ürünler kapsamında yürütülen çalışmalara dahil olmanın da Türkiye açısından öncelikli olduğunu belirten Bozay, Avrupa güvenlik ve savunma politikalarıyla ilgili diyalog konusunda da çalışmalar yürüttüklerini ifade etti.
VİZE KOLAYLIĞI İÇİN YENİ TEMASLAR
Bozay, Türkiye’nin vize serbestisi hedefinden vazgeçmediğini, bununla birlikte vize süreçlerinin kolaylaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
Temmuz 2025’te başlayan kolaylaştırma çalışmalarının sonuçlarının bir yıl içinde daha belirgin hale gelmesinin beklendiğini ifade eden Bozay, bu gelişmelerin 2027’de daha fazla hissedilmesinin öngörüldüğünü kaydetti.
Bozay, “Biz vize serbestisinden vazgeçmiş değiliz ama süreçleri kolaylaştıran yöntemlere gittik. Burada son 2025’te başlayan çalışmayla bir nebze daha rahatlamış olduk” dedi.
Vize başvurularında daha uzun süreli vize verilmesinin kolaylaştırma adımlarından biri olduğunu belirten Bozay, “Birisi başvurdu, bir hafta, 10 gün, iki hafta kaldı, döndü; iki ay aldı, üç ay aldı, sonrasında bir yıl alabiliyor. Bunun sonuçları bir yıl içinde belli olacak. Yani bizim bu rahatlamayı 2027’de daha çok görmemiz bekleniyor” diye konuştu.
Bozay, ekim ve kasım aylarında ABD’li yetkililerle de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının seyahatlerini kolaylaştıracak yöntemler üzerinde duracaklarını bildirdi.
GÜNEY KAFKASYA VE BAĞLANTISALLIK PROJELERİ
Türkiye’nin çevresindeki gelişmelerin Avrupa Birliği ile bölgesel ticareti de etkilediğini belirten Bozay, Balkanlar, Orta Doğu ve Güney Kafkasya’daki gelişmelerin yakından takip edildiğini söyledi.
Güney Kafkasya’nın koridorların geçtiği bir bölge olması nedeniyle Avrupa Birliği’nin özel ilgisini çektiğini ifade eden Bozay, Zengezur Koridoru ve Ermenistan ile ilişkilerin gelişiminin de takip edildiğini kaydetti.
Bozay, bölgedeki açılımların Avrupa Birliği ile kara ve demir yolu ulaşımının artırılması, enerji hatları ve fiber optik üzerinden bilgi akışının geliştirilmesi bakımından önem taşıdığını belirtti.
Türkiye’nin de bu alanlarda kendi çalışmalarını yürüttüğünü ifade eden Bozay, kurumlar oluşturmaya ve bilgi veri merkezleri kurmaya çalıştıklarını, bu tür projelerde Avrupa Birliği ile iş birliği imkanlarını değerlendirdiklerini söyledi.
TÜRKİYE’NİN DIŞ POLİTİKA UYUMU TARTIŞMASI
Türkiye’nin Avrupa Birliği’nin ortak dış ve güvenlik politikasıyla uyumunun da gündemlerinde olduğunu belirten Bozay, uyum oranlarının hesaplanmasında kullanılan bazı kriter ve metodolojileri eleştirdi.
Bozay, “İşin doğrusu, bazı kriterlerde, metodolojide de bize göre yanlışlıklar var. Öyle yüzde 4 gibi sanki uyumsuzluk varmış gibi gözüküyor ama bizim kendi çalışmalarımızda ve geçen yayımlanan bir raporda da Avrupa Parlamentosu Dışişleri Komisyonu talebi üzerine aslında Türkiye’nin, eğer kriterler doğru tespit edilirse, yüzde 44’e ulaşabileceğini vurguladılar” dedi.
Avrupa Parlamentosu ile komisyon üyelerinin temaslarının önemine de değinen Bozay, Avrupa Birliği yetkililerinin Türkiye’den yapılan değerlendirmelere ve yorumlara öncelik verdiğini söyledi.
GÖÇ POLİTİKALARINDAKİ YAKLAŞIMLAR
Bozay, Avrupa Birliği’nin reformlar ve göç yönetimi konusunda da bir çalışma yürüttüğünü belirterek, hazırlanan paketin nasıl şekilleneceğini takip ettiklerini ifade etti.
Göçün terörle mücadele meselesiyle fazla özdeşleştirilebileceği unsurlar bulunduğunu söyleyen Bozay, göç politikalarında düzenli göç, düzensiz göçle mücadele ve güvenlik konularının yanı sıra Avrupa Birliği’nin demografik ve ekonomik ihtiyaçlarının da dikkate alınması gerektiğini kaydetti.
Avrupa Birliği’nin bir yandan ihtiyaç duyduğu nüfusu karşılamak istediğini, diğer yandan yabancılara yönelik olumsuz yaklaşımların bulunduğunu belirten Bozay, aşırı sağın yükselişine dikkati çekti. Bozay, Avrupa’daki bu çelişkiye ilişkin değerlendirmesinde, “Bir yandan bir nüfusa ihtiyaçları var, bir yandan da yabancıları pek görmek istemiyorlar” ifadelerini kullandı.
Avrupa’da göçmenlere yönelik yaklaşımların kamuoyu araştırmalarına ve siyasetçilere yansıdığını belirten Bozay, bazı kesimlerin kentlerin kendilerine özgü özelliklerini korumak amacıyla yabancıların gelişine sıcak bakmadığını söyledi. Bozay, Avrupa’daki bu yaklaşımı şöyle anlattı:
