Avustralya İstatistik Bürosunun 15 Ekim’de açıkladığı eylül verileri, iş gücü piyasasında beklenmedik bir zayıflama gösterdi. İstihdamdaki düşüşün önemli bölümü yarı zamanlı işlerde yaşanırken faiz kararlarına ilişkin beklentiler de değişti.
Yarı zamanlı çalışan sayısı 73 bin 700 azaldı
Avustralya’da eylül ayında mevsim etkilerinden arındırılmış istihdam, bir önceki aya göre 39 bin 300 kişi azalarak 14 milyon 782 bin 700’e geriledi. Bu sonuç, yaklaşık 20 bin kişilik istihdam artışı bekleyen ekonomistlerin tahminlerinin oldukça altında kaldı.
Verilerin ayrıntısında ise dikkat çekici bir karşıtlık ortaya çıktı. Tam zamanlı çalışanların sayısı 34 bin 400 kişi artarken yarı zamanlı istihdam 73 bin 700 kişi azaldı.
Böylece toplam istihdamdaki düşüşün arkasında yarı zamanlı çalışan sayısındaki gerileme belirleyici oldu. İstihdam yıllık bazda yüzde 1,2 artış göstermesine rağmen son aylık veriler iş gücü piyasasındaki büyümenin ivme kaybettiğine işaret etti.
İşsizlik beş yılın en yüksek seviyesinde
İstihdamdaki azalmaya işsiz sayısındaki yükseliş de eşlik etti. Eylül ayında işsizlerin sayısı 8 bin 900 kişi artarak 732 bine ulaştı. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı yüzde 4,7 düzeyinde gerçekleşti. Böylece oran pandemi sonrası dönemin en yüksek seviyelerinden birinde kaldı.
İstatistik kurumunun açıklamasında, yuvarlanmamış veriler üzerinden hesaplanan aylık artış 0,1 puan olarak gösterildi. Ancak ağustos verisinin yukarı yönlü revize edilmesi nedeniyle yayımlanan iki ayın yuvarlanmış işsizlik oranı da yüzde 4,7 oldu.
İş gücüne katılım oranı yüzde 67’den yüzde 66,8’e, istihdamın çalışma çağındaki nüfusa oranı ise yüzde 63,9’dan yüzde 63,6’ya düştü.
Genç işsizliği de yükseldi. Gençlerde işsizlik oranı 0,3 puan artarak yüzde 11,1’e ulaşırken daha fazla çalışmak istediği halde yeterli iş bulamayanların oranı yüzde 6,3’e çıktı.
İstihdam verilerinde önemli ayrıntı
Avustralya’nın iş gücü piyasasına ilişkin veriler, kullanılan hesaplama yöntemine göre farklı bir görünüm ortaya koydu. Mevsim etkilerinden arındırılmış istihdam bir ayda 39 bin 300 kişi azalırken daha uzun vadeli eğilimi gösteren trend serisinde 15 bin 700 kişilik artış kaydedildi.
Trend işsizlik oranı da yüzde 4,6 seviyesinde değişmedi. Avustralya İstatistik Bürosu, iş gücü anketinde yapılan yöntem değişikliklerinin eylül ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış sonuçları sınırlı ölçüde etkilemiş olabileceği uyarısında bulundu.
Kurum, iş gücü piyasasının temel eğilimini değerlendirmek için kısa vadeli oynaklığı azaltan trend verilerinin dikkate alınmasını öneriyor. Bu ayrıntı, eylül ayındaki sert istihdam düşüşünün kalıcı bir bozulmanın başlangıcı olup olmadığını anlamak için önümüzdeki ayların verilerinin de izlenmesi gerektiğini gösteriyor.
Faiz artışı beklentisi zayıfladı
İstihdam verileri, Avustralya Merkez Bankasının (RBA) yeniden faiz artırıp artırmayacağının tartışıldığı bir dönemde açıklandı. Banka, 29 Eylül’deki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 4,60’a yükseltmişti. Bu kararla birlikte 2026 yılında gerçekleştirilen faiz artırımlarının toplamı 100 baz puana ulaştı.
Merkez bankasının faiz artırımlarında temel gerekçe, hedef aralığının üzerinde seyreden enflasyondu. Ağustos ayında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 4 düzeyinde gerçekleşmişti. Ancak iş gücü piyasasındaki zayıflama, yeni faiz artışlarının ekonomik faaliyet üzerindeki etkilerine ilişkin kaygıları artırdı.
Eylül istihdam verilerinin ardından para piyasalarında kasım ayında yeni bir faiz artırımı yapılacağına ilişkin beklentiler belirgin biçimde geriledi. Bununla birlikte işsizlikteki yükselişin merkez bankasını doğrudan faiz indirimine yönelteceği anlamı çıkarılmıyor. Enflasyonun yüksek kalması, para politikasında gevşeme alanını sınırlıyor.
Faiz kararı öncesinde iki kritik tarih
Avustralya’da yılın geri kalanına ilişkin para politikası görünümünde iki tarih öne çıkıyor. İlk önemli veri 28 Ekim’de açıklanacak eylül ayı enflasyon rakamları olacak. Tüketici fiyatlarının seyri, faiz artışlarının devam edip etmeyeceğine yönelik beklentilerde belirleyici rol oynayacak.
Ardından Avustralya Merkez Bankası 2-3 Kasım tarihlerinde para politikası toplantısını gerçekleştirecek. Faiz kararı 3 Kasım’da açıklanacak.
İstihdamdaki düşüşün ardından piyasaların önündeki temel soru, enflasyonla mücadele için faizleri artıran merkez bankasının zayıflayan iş gücü piyasasına ne ölçüde ağırlık vereceği olacak.
Enflasyonun yüksek seyrini koruması yeni bir faiz artışına gerekçe oluşturabilirken istihdam kayıplarının devam etmesi bankanın kararını zorlaştırabilir.
