Dünyanın ne zaman sona ereceği, insanlığın yüzyıllardır yanıtını aradığı sorulardan biri. Bu merak, geçmişten günümüze çok sayıda kehanetin ve komplo teorisinin ortaya çıkmasına neden oldu, ancak bilim insanları, dünyanın sonunu tahmin etmeye çalışmak yerine insanlığın geleceğini tehdit edebilecek gerçek risklere odaklanıyor.
Dini kehanetlerden astronomik olaylara, yapay zekadan doğal afetlere kadar pek çok konu, olası felaket senaryolarıyla ilişkilendiriliyor. Bu iddiaların büyük bölümü bilimsel kanıtlara dayanmasa da sosyal medyada ilgi görmeye devam ediyor. Bazı kişiler günlük olayları ve tesadüfleri yaklaşan felaketlerin işareti olarak yorumluyor.
Bilim dünyasında ise gelecekte insan sağlığını ve yaşamını tehdit edebilecek riskler üzerine araştırmalar yürütülüyor. Bu kapsamda, Lancet’in 21. Yüzyılın Küresel Sağlık Tehditleri Komisyonu, dünya nüfusunun geleceğini etkileyebilecek birbiriyle bağlantılı 17 önemli tehdit belirledi.
2025 ile 2100 yılları arası döneme odaklanıyor
Hastalıklar, toplumsal ve ekonomik sorunlar, çevresel değişimler, teknolojik gelişmeler ve çatışmalar, bu tehditlerin başlıca başlıklarını oluşturuyor.
Komisyonun amacı, 21. yüzyılın geri kalanında küresel sağlığı etkileyebilecek riskleri belirlemek ve olası sonuçlarını değerlendirmek.
Araştırma, 2025 ile 2100 yılları arasındaki döneme odaklanıyor. Bu süreçte ortaya çıkabilecek tehditlerin önceliklendirilmesi, olası etkilerinin hesaplanması ve alınabilecek önlemlerin belirlenmesi hedefleniyor. Böylece hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların gelecekteki risklere karşı daha hazırlıklı olması amaçlanıyor.
Tehditlerin etkisini ölçmek için insanların hem yaşam süresini hem de yaşam kalitesini dikkate alan bir gösterge kullanılıyor. Bu yöntem, söz konusu riskler nedeniyle kaç yıllık sağlıklı yaşamın kaybedilebileceğini ve zamanında müdahalelerle bu kayıpların ne kadarının önlenebileceğini tahmin etmeye yardımcı oluyor.
Raporda, risklerin çeşitliliği ve olası etkileri nedeniyle hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların uzun vadeli planlarını yeniden değerlendirmesi gerektiği vurgulanıyor. Komisyon ayrıca uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesini ve tehditlerin halk sağlığı üzerindeki etkilerini azaltmayı amaçlayan üç temel eylem alanı öneriyor.
Araştırma, dünyanın sonunun geleceği tarihi belirlemiyor. Bunun yerine insanlığın karşılaşabileceği olası tehditleri ortaya koymayı, bu risklerin sonuçlarını değerlendirmeyi ve etkilerini önlemek ya da hafifletmek için uygulanabilecek politikaları belirlemeyi amaçlıyor.
17 küresel tehdidin tam listesi
1. Yapay zekanın kötü amaçlı kullanımı (İnsan neslini tüketme potansiyeli olan en büyük 2 tehditten biri)
2. Nükleer çatışma ve olası kıtlık (Diğer büyük varoluşsal tehdit)
3. Siber saldırılar ve kritik altyapı çöküşleri
4. Doğal kökenli pandemiler
5. İklim değişikliği
6. Hava kirliliği
7. Antimikrobiyal direnç (Antibiyotiklere karşı dirençli bakteriler)
8. Konvansiyonel (geleneksel) savaşlar ve çatışmalar
9. Çocukluk çağı yetersiz beslenmesi (malnütrisyon)
10. Gelir adaletsizliği ve eşitsizliği
11. Düşük eğitim seviyesi
12. Sağlık ve kalkınma için yapılan uluslararası yardımların kesilmesi
13. Yüksek alkol tüketimi
14. Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
15. Obezite
16. Tütün kullanımı ve sigara bağımlılığı
17. Ruh sağlığı sorunları
